In de jaren zeventig en het begin van de jaren tachtig kwam het merendeel van de studenten aan de Rijksuniversiteit Limburg – zoals de Universiteit Maastricht de eerste twintig jaar van haar bestaan heette – uit de provincie zelf. Vanaf het midden van de jaren tachtig nam het aantal studenten van buiten Limburg echter in rap tempo toe. De Maastrichtse carnavalsvereniging De Tempeleers wilde deze studenten, die vaak niet met de carnavalstraditie waren opgegroeid, nauwer bij het Maastrichtse carnaval betrekken. “Wij wilden voorkomen dat er allerlei subcultuurtjes zouden ontstaan met carnaval”, aldus een bestuurslid van de vereniging. Om dit te bereiken, schonk de carnavalsvereniging de studenten een levensgrote pop van polyester en papier-maché: Vrôw Wielemösj. Dit personage vindt zijn oorsprong in de éénakter Ein Vastelaovendgrap van toneelschrijver en regisseur Fons Olterdissen, die rond 1900 furore maakte met zijn in het Maastrichts opgevoerde komedies en operettes. In 1990 bewerkte schrijver en theatermaker Huub Noten de éénakter van Olterdissen tot een volledig toneelstuk over studenten die bij hospita Wielemösj op kamers woonden. Ze groeide zo uit tot de “patrones van het studentencarnaval”. Ieder jaar nam een andere studentenvereniging de zorg voor de pop op zich en droeg haar mee in de carnavalsoptocht. De studenten… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed, Algemeen en tagged Academisch erfgoed, Object, Universiteit Maastricht door Bart Zwegers
Deze zomer krijgt de portrettengalerij Professors Represented in het Erasmus Gebouw van de Erasmus Universiteit Rotterdam een belangrijke uitbreiding. Aan de galerij worden 48 nieuwe portretten toegevoegd. Daarmee groeit niet alleen de galerij, maar wordt ook de zichtbaarheid vergroot van wetenschappers die vrouw zijn en het verhaal dat de universiteit over haar eigen geschiedenis vertelt completer. Professors Represented werd in 2022 geïntroduceerd als initiatief van het IDEA Center (Inclusion, Diversity, Equity & Access Center). De galerij laat zien dat representatie ertoe doet: zichtbare rolmodellen dragen bij aan een inclusieve universitaire gemeenschap en maken duidelijk dat wetenschappelijke excellentie vele gezichten kent. De nieuwe portretten hebben betrekking op hoogleraren die tussen 2021 en 2025 aan de Erasmus Universiteit verbonden waren. Zij krijgen een prominente plaats aan weerszijden van de Senaatszaal in het Erasmus Gebouw, waar de bestaande galerij wordt uitgebreid. De uitbreiding vormt bovendien een mooie verbinding tussen verleden en heden. Op de campus zijn al vele – veelal geschilderde of getekende – portretten van hoogleraren te vinden, die grotendeels mannen uit de geschiedenis van de universiteit tonen. Die historische portretten vormen een waardevol onderdeel van het academisch erfgoed van de Erasmus Universiteit. Door daarnaast ook hoogleraren die vrouw zijn een prominente plaats te geven,… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed, Algemeen door Suzie Hermán
De collectie van The Delft School of Microbiology behoort tot de meest bijzondere academische verzamelingen van Nederland. Ze vormt een tastbare brug naar de ontwikkeling van de microbiologie als wetenschap en naar de onderzoekers die Delft internationaal op de kaart zetten. Dat deze collectie vandaag de dag nog zo volledig bewaard is gebleven, is in grote mate te danken aan de toewijding van dr. Lesley Robertson. Naast haar wetenschappelijke loopbaan groeide ze uit tot de hoeder van dit unieke erfgoed – een rol die zij inmiddels al bijna vijftig jaar vervult. Een rijke microbiologische traditieDe wortels van de collectie liggen bij drie invloedrijke hoogleraren: dr. Martinus W. Beijerinck (1851-1931), dr. Gerrit van Iterson jr. (1878-1972) en dr. Albert J. Kluyver (1888-1956). Samen legden zij de basis voor wat zou uitgroeien tot een internationaal toonaangevende onderzoekstraditie. Beijerinck was de eerste hoogleraar microbiologie in Delft en wordt gezien als de grondlegger van deze Delftse school. Bekend van vele ontdekkingen, was hij de eerste die de term “virus” gebruikte voor het onzichtbare, ziekteveroorzakende materiaal waarvan hij op tabaksbladeren aantoonde dat het zichzelf kon vermenigvuldigen. Van Iterson jr. was hoogleraar microscopische anatomie en een leerling van Beijerinck. Hij stond bekend om zijn goede onderwijs en zijn… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed, Algemeen door Sylvia Nijhuis
In 1965 werd op de Vrije Universiteit Amsterdam de opleiding Kunstgeschiedenis opgericht. De subfaculteit begon klein met 5 studenten en zonder bibliotheek, dia’s en ander studiemateriaal. In de beginjaren maakte men daarom dankbaar gebruik van de voorzieningen van het Kunsthistorisch Instituut van de Universiteit van Amsterdam. Onder leiding van de eerste hoogleraar Hans Rookmaker, een kunsthistoricus met een sterk Bijbels-gefundeerde cultuur- en kunstopvatting, groeide de opleiding snel. In het jaar van zijn overlijden in 1977 schreven zich 150 studenten in en bezat de universiteit een beeldplatencollectie van ruim 65.000 stuks. Deze groei zette in de decennia hierna gestaag door onder hoogleraren als C.A. van Swighem, A. Esmeijer, C.H. Blotkamp, A. van der Woud en J.C. Bierens de Haan. In 2013 werd de bachelor Kunstgeschiedenis onderdeel van de brede bachelor Media, Kunst, Design en Architectuur (MKDA). Om een beeld te krijgen van hoe dit het kunsthistorisch onderwijs er de afgelopen 60 jaar uitzag, zijn we op dit moment bezig met het inventariseren en onderzoeken van een onderwijscollectie Kunstgeschiedenis. Er wordt gekeken naar verschillende objecten en apparaten, die zijn opgeslagen in een kelderruimte van de opleiding MKDA. Door recente ontwikkelingen is het materiaal nagenoeg in onbruik geraakt; denk aan de massale digitalisering… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed, Algemeen door Isabelle van den Bosch, stagiaire VU Bijzondere Collecties en masterstudent Geschiedenis
Op dit moment is in het Allard Pierson de tentoonstelling “Van glas, gemaakt in de oudheid” te bezoeken. Hierin is een groot aantal objecten uit onze eigen collectie te zien. Eén van deze objecten is een klein kernglasamfoortje, dat voordat het in de tentoonstelling kom worden geplaats eerst is gerestaureerd. Over deze restauratie, en wat daarbij aan het licht is gekomen gaat dit verhaal. Het gaat hier om een amfoortje van blauw glas met okergele en groene decoratie. Het vaasje is slechts 8,5 cm hoog en het wordt gedateerd van 525-375 v. Chr. Het is gemaakt met de kernglas techniek: hierbij werd glas bij een temperatuur van ca. 600°C rond een kern van klei en organisch materiaal gevormd. Het is een van de oudste technieken voor het maken van glas. Al vanaf de oprichting van het Allard Pierson Museum in 1934 is het onderdeel van de collectie. In de ‘Algemeene gids’ van het museum uit 1937 komt het kort voorbij als nummer 1741. Voordat het in de collectie kwam, behoorde het tot de collectie van het Archeologisch Museum Scheurleer. Scheurleer kocht het vaasje in 1924 van het Museum voor Kunstnijverheid in Den Haag. Daarvoor was het onderdeel van de collectie… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed, Algemeen, Nieuws, Projecten door Marianna Düring
Huisvestigingsuitdagingen Afbeelding 1: Bord, afkomstig uit Levendaal 150, AHM-1993-40 ‘Ja, dat adresbord. Fantastisch, heerlijk fel lelijk groen’, schreef Jos Damen (oud-bibliothecaris van het African Studies Centre Leiden) mij afgelopen maand. Damen had het bord in 1983 uit de vuilniscontainer gered en het tien jaar later geschonken aan het Academisch Historisch Museum in Leiden. Toen ik het daar voor het eerst tegenkwam had ik eenzelfde soort gevoel: het is fascinerend, prachtig en lelijk tegelijk. Bovendien, en dat is voor deze blog misschien nog wel belangrijker, is het een mooie illustratie van hoe in Leiden een veranderde universiteit een nieuw plekje voor zichzelf zocht in een eveneens veranderende stad. Het bord is afkomstig uit het pand Levendaal 150, maar wat deden de Campingmarkt en de Rijksuniversiteit Leiden samen op één bord? Laten we teruggaan naar het einde van de jaren vijftig. De studentenaantallen zaten sterk in de lift, het Rijk was scheutig met financiering en in het algemeen kampte de Nederlandse universiteiten met verouderde en krappe behuizing. Bij diverse universiteitsbesturen sloeg de bouwkoorts dan ook toe. In Leiden moest er onder andere iets gebeuren rond de huisvestiging van de Letterenfaculteiten. De diverse vakgroepen waren ondergebracht in verschillende verouderde, lekkende panden, verspreid over… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed, Algemeen, Nieuws door Erik-Jan Dros
Afb. 1. l’Organe de la parole, strottenhoofd, tong en de omringende spieren en bloedvaten. Kleurenmezzotint door J.F. Gautier d’Agoty, 1771. De chirurgijn Dessault is in zijn uitleg van deze anatomische illustratie tamelijk kritisch. Hij vond sommige details te groot, andere te klein en weer andere te vaag. Vorige maand voegde Rijksmuseum Boerhaave een bijzonder boekje toe aan het antiquarische deel van zijn bibliotheekcollectie. Het gaat om Histoire naturelle de la parole, een studie over het ontstaan van taal, geschreven door Antoine Court de Gébelin (1725-1784) en uitgegeven in Parijs in 1776. De titelpagina leert ons ook nog dat dit boek een uittreksel is uit een groter werk van dezelfde auteur: Le monde primitif. De voornaamste reden voor Boerhaave om dit boek te verwerven is de gravure in kleur die zich tussen pagina 384 en 385 bevindt. Deze is van Jacques Fabien Gautier d’Agoty (1711-1786), een graveur en uitgever die een bijzondere plaats inneemt in de wereld van de 18de-eeuwse wetenschappelijke illustraties. Om die reden vormt het werk van Gautier d’Agoty een van de acquisitie-aandachtspunten van Rijksmuseum Boerhaave. Mooie voorbeelden van Gautiers anatomische illustraties zijn te vinden in de collectie en te zien in de vaste presentatie van het museum. En… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed, Algemeen, Nieuws en tagged Academisch erfgoed, Anatomisch, Object, Rijksmuseum Boerhaave door Tim Huisman
Midden jaren tachtig startte de Rijksuniversiteit Limburg een grootschalige reclamecampagne om nieuwe studenten te trekken. Enige jeugdige zelfoverschatting kon de campagnemakers niet worden ontzegd. Zo werd in één van de advertenties beweerd dat een studie aan Harvard Universiteit weliswaar een “prima keus” is, maar dat de Rijksuniversiteit Limburg ten opzichte van Harvard “nogal wat pluspunten” heeft. “Op sommige punten kunnen de beste universiteiten nog iets van ons leren”, aldus de onderstaande reclametekst. Mijn puberdochter wees mij onlangs op een populaire meme waarin een man van middelbare leeftijd zich voordoet als jongere. Met een skateboard over zijn schouder en een baseballpet achterstevoren op zijn hoofd vraagt hij: “How do you do, fellow kids?”. Het fragment blijkt afkomstig uit de Amerikaanse satirische sitcom 30 Rock, waarin een rechercheur – gespeeld door komiek Steve Buscemi – een middelbare school infiltreert. De scène verbeeldt treffend het ‘cringe’-gevoel dat jongeren ervaren wanneer volwassenen zich niet leeftijdsadequaat gedragen. Bij het zien van dit fragment moest ik denken aan de manier waarop mijn alma mater – de Universiteit Maastricht (UM) – zichzelf graag presenteert. We schilderen onszelf af als een universiteit met een eigen smoel: jong, lefgozerig en rebels. Wij doen de dingen net even anders dan de… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed, Nieuws en tagged Academisch erfgoed, Universiteit Maastricht door Bart Zwegers
Dinsdag 9 december 2025 werd een nieuwe permanente tentoonstelling over de geschiedenis van de Vrije Universiteit Amsterdam geopend, getiteld VU Erfgoed en Geschiedenis. De tentoonstelling bevindt zich rondom de aula in het Hoofdgebouw, in het publieke hart van de universiteit waar de meeste academische plechtigheden en grote evenementen plaatsvinden. Studenten, medewerkers en andere voorbijgangers kunnen hier meer leren over de geschiedenis van de bijzondere instelling aan de hand van – uiteraard – academisch erfgoed. Al jarenlang bestond op de VU de wens om het gebied rondom de aula meer karakter en identiteit te geven. Iets met de geschiedenis van de universiteit? Een portrettengalerij misschien? De ideeën uit de eerste brainstormsessies hierover kwamen tijdens de coronapandemie op de plank te liggen, maar werden in 2023 afgestoft. Na een aantal inspirerende bezoeken bij collega’s uit het netwerk van Stichting Academisch Erfgoed en verkennende gesprekken binnen de eigen instelling, werd ervoor gekozen om een tentoonstelling te maken met gebruik van een grote diversiteit aan objecten uit de Bijzondere Collecties, gerelateerd aan de universiteitsgeschiedenis. Samen met universiteitshistoricus Ab Flipse, universitair docent politieke geschiedenis Wim Manuhutu en afdelingshoofd Bijzondere Collecties Michiel Cock gingen we aan de slag met het vraagstuk welk verhaal we precies wilden… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed door Eline Bos, Universiteitsbibliotheek Vrije Universiteit Amsterdam
Gebruik, behoud en betekenis: studieverzamelingen in beweging Op 20 november organiseerde het team Maatwerk Facultaire Collecties van de TU Delft een openbare kennissessie over studieverzamelingen. Erfgoedprofessionals, docenten en onderzoekers uit het hele land gingen met elkaar in gesprek over de positie van studieverzamelingen binnen het hoger onderwijs en het bredere veld van academisch erfgoed. Centraal stond de vraag hoe gebruik en behoud zich tot elkaar verhouden wanneer technisch en academisch erfgoed actief wordt ingezet in de onderwijspraktijk. Studieverzamelingen als educatief instrument Programmamanager Liselotte Neervoort opende de middag met een terugblik op vier jaar Maatwerk Facultaire Collecties. Het programma ondersteunt faculteiten bij inventarisatie, waardering, beleidsvorming en vooral bij de activering van erfgoedmateriaal. Juist omdat de TU Delft geen museum is, krijgen studieverzamelingen een eigen dynamiek: zij ondersteunen onderwijs en onderzoek, maar vragen tegelijkertijd om professioneel beheer en heldere afspraken over gebruik. Keynote-spreker dr. İlke Ercan liet zien hoe objecten uit de studieverzameling van Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica een directe rol spelen in het engineeringonderwijs. Het gebruik van historische instrumenten, modellen en apparaten biedt studenten inzicht in technologische ontwikkeling en materiaalgebruik, en draagt bij aan een zintuiglijke, contextuele leerervaring die verder reikt dan theoretische beschrijvingen of uitsluitend digitale middelen. Kwetsbare objecten en… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed door Secretariaat SAE
Op 18 september staat Eindhoven traditiegetrouw stil bij de bevrijding van de stad in 1944. In 2019, ter gelegenheid van 75 jaar bevrijding, bezocht een groep veteranen van de Amerikaanse 101st Airborne Division, de eenheid die op de bevrijdingsdag als eerste Eindhoven binnentrok, de TU/e. Studium Generale organiseerde een lezing door de commandant van de ‘Screaming Eagles’, generaal Brian Winski; bij die gelegenheid overhandigde hij aan CvB-voorzitter Robert-Jan Smits een plaquette als aandenken. Dit object maakt sindsdien deel uit van het academisch erfgoed van de universiteit. Zes jaar later leeft van de betrokken ‘Airbornes’ nog slechts één veteraan, de 101-jarige Armando Marquez, die als laatste uit eigen ervaring kan getuigen van de bevrijding van Eindhoven. Zo wordt geleidelijk aan de Tweede Wereldoorlog een historische gebeurtenis waarover wordt verhaald in historische bronnen, maar die geen levende herinnering meer is. Bezoek en lezing (2019) Op 17 september 2019 ontving de TU/e een delegatie veteranen van de Amerikaanse 101st Airborne Division. Studium Generale organiseerde een lezing door generaal Brian Winski, divisiecommandant van de “Screaming Eagles”. Bij die gelegenheid overhandigde hij aan de voorzitter van het College van Bestuur, Robert-Jan Smits, een plaquette als blijk van waardering voor de ontvangst. Operatie Market Garden 17… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed door Erik Geelen (TU/e)
Programma Maatwerk Facultaire Collecties, TU Delft Library De Technische Universiteit Delft heeft in de loop van haar ruim 180-jarige bestaan een rijke en diverse verzameling historische collecties opgebouwd. Deze collecties weerspiegelen de ontwikkeling van de universiteit zelf, evenals die van het technisch-wetenschappelijk onderzoek en onderwijs. Een deel van deze objecten wordt centraal beheerd door de TU Delft Library; een ander deel bevindt zich bij de diverse faculteiten. Samen bestrijken ze het volledige spectrum van de universiteit, variërend van maquettes en kristalmodellen tot telefooncentrales en satellieten. In opdracht van het College van Bestuur is de Library in november 2022 gestart met het Programma Maatwerk Facultaire Collecties, dat tot eind 2026 loopt. Doel van dit programma is het professionaliseren van het beheer en gebruik van de historische collecties binnen de TU Delft. Er wordt onder andere onderzocht welke verzamelingen erfgoedwaarde hebben, welke objecten ingezet kunnen worden voor het onderwijs, en aan welke aanvullende behoeften de faculteiten willen voldoen—zoals tentoonstellingen of het opzetten van een tijdlijn over de geschiedenis van onderwijs en onderzoek aan de TU Delft. Lees hier meer over het programma en bekijk het overzicht van de facultaire collecties. Tijdens het programma worden regelmatig bijzondere objecten en verhalen ontdekt. Deze worden… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed door Daphne van Wijngaarden
Via een schenking verkreeg de Universiteitsbibliotheek Nijmegen in 2023 een bijzonder tijdschrift met de titel Ernst en Luim. Deze uitgave is uitzonderlijk vanwege het feit dat zij volledig handgeschreven is en zich in opmerkelijk goede staat bevindt. Extra betekenisvol voor de Radboud Universiteit is het lokale karakter ervan. Uiterlijke vorm en inhoud Ernst en Luim is vervaardigd op papier van klein formaat en liep van 1860 tot 1868. Het stond onder redactie van ‘Luimig Jaapje en Compagnie’ en kende een vrij consistente vorm. Op de binnenkant van de voorste kaft bevindt zich doorgaans een notitie van de hoofdredacteur, gevolgd door een reeks artikelen. Elk nummer bevat tussen de 12 en 48 pagina’s. Achterin het tijdschrift is een inhoudsopgave opgenomen, met daaronder een lijst van intekenaars. De inhoud is breed van aard, met een duidelijke nadruk op theater en literatuur. Veelvuldig treffen we toneelstukken en fragmenten van romans aan, afgewisseld met gedichten, liedjes, kronieken, rebussen, filosofische bespiegelingen, reisverslagen en illustraties. Vermoedelijk zijn meerdere auteurs bij het tijdschrift betrokken geweest. Zij zijn herkenbaar aan hun pseudoniemen, die veelal bij de afzonderlijke bijdragen of in de inhoudsopgave worden vermeld. Sommige auteurs hadden zelfs vaste rubrieken. Zo is er ‘Aitzema’ met ‘Varia met… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed door Jessica Vogels (Radboud Universiteit)
In 2025 viert de Universiteit Leiden haar 450-jarig bestaan. De geschiedenis van deze oudste universiteit van Nederland wordt zorgvuldig bewaard in het universiteitsarchief. Dit archief vormt een rijke bron van informatie over de oprichting door Willem van Oranje, over prominente studenten zoals Hugo de Groot en Rembrandt van Rijn, over ontwikkelingen in het hoger onderwijs, en over thema’s als religieuze vrijheid en de positie van vrouwen in de wetenschap. Een ander onderzoeksgebied binnen dit archief betreft de rol van de drukpers in de vroege institutionele ontwikkeling van de universiteit. Het universiteitsarchief bevat niet alleen een omvangrijke collectie gedrukt materiaal, waaronder wetten, statuten, collegeroosters, disputaties en theses, maar ook documentatie over de totstandkoming ervan: regelgeving, oplages, financiering en de selectie van drukkers. Juist de combinatie van beleidsdocumenten en het bewaarde drukwerk maakt het archief tot een waardevolle bron voor onderzoek naar academische drukcultuur in de vroegmoderne periode. Een groot deel van het universiteitsarchief wordt gevormd door de archieven van de Curatoren en de Senaat, de twee oudste en belangrijkste bestuursorganen uit de geschiedenis van de Universiteit Leiden. De Curatoren waren belast met het algemene bestuur, waaronder het aanstellen van hoogleraren, terwijl de Senaat, bestaande uit hoogleraren, verantwoordelijk was voor het onderwijs.… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed door Mart van Duijn en Kasper van Ommen
Woensdag 19 maart verzamelden kenners en liefhebbers van penningen zich op de campus van Erasmus Universiteit Rotterdam voor het symposium Het NEPK, nu en in de toekomst. Aanleiding was het afscheid van Herman Gerritsen, die de afgelopen achttien jaar beheerder was van de penningcollectie van EUR. Zijn afscheid betekende tevens de integratie van de tot dan stand alone-collectie in het academisch erfgoed dat door de Universiteitsbibliotheek wordt beheerd. Het NEPK staat voor Nederlands Economisch PenningKabinet en betreft een verzameling voornamelijk Nederlandse penningen met een economisch motief of economische achtergrond. Daarbij gaat het om thema’s als handel (jaarbeurs, handelsmaatschappijen), industrie (haven, fabrieken) en de organisatie van economische activiteit (kamers van koophandel, gemeentelijke instellingen). Ook de gezondheidszorg, een belangrijke economische groeisector in de eenentwintigste eeuw, is vertegenwoordigd. De collectie bevat veel erepenningen, penningen van verdiensten (bedoeld om personen te eren, zoals bij jubilea) en gelegenheidspenningen, die worden uitgereikt ter herdenking van een bijzondere gebeurtenis zoals een fusie of nieuwbouw. Hoewel de focus ligt op het economisch-historisch aspect, bevat de collectie veel penningen van hoge artistieke waarde. Van een kunstenaar als Chris van der Hoef (1875-1933) zijn bijvoorbeeld enkele tientallen penningen aanwezig. Eén voorbeeld is de penning die in 1923 werd geslagen voor… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed door Roman Koot, conservator Bijzondere Collecties UB
Inleiding: Het programma Maatwerk Aanpak Facultaire Collecties In 2022 is aan de TU Delft het programma Maatwerk Facultaire Collecties gestart om de faculteiten te helpen bij het professionaliseren van hun erfgoed. Het was ook gericht op het ondersteunen en initiëren van op maat gemaakte oplossingen op het gebied van behoud, gebruik en ontwikkeling van de collecties. Het programma was aanvankelijk gericht op het inventariseren van objecten en collecties, maar medio 2024 breidden de inspanningen zich uit met o.a. het integreren van collecties in het onderwijs. Veel collecties zijn immers pas echt waardevol voor deze organisatie en goed geborgd voor de langere termijn als ze verweven zijn met de kerntaken van de universiteit: onderzoek en onderwijs. Op het gebied van onderwijs hebben (historische) objecten en collecties een ongelooflijk potentieel om het onderwijs en het leren te verrijken. Door met deze collecties bezig te zijn, kunnen studenten onder andere inzichten verwerven die ze niet uit tekst of afbeeldingen kunnen halen en belangrijke overdraagbare vaardigheden leren voor hun toekomstige carrière, zoals observatie en kritisch denken. Bovendien is het gebruik van objecten voor onderwijs niet alleen leuker, boeiender en inspirerender voor studenten en docenten. Een van de doelstellingen van het programma is dan ook… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed door Jill Decrop Ernst
Dit keer geen toelichting of bijzonderheid vanuit onze eigen collectie van Tilburg University, maar een hartenkreet ingegeven door de huidige onrustige politieke en economische situatie wereldwijd. Het heeft mij zeer verbaasd maar ook ernstig verontrust hoe in een betrekkelijk korte tijd de president van de Verenigde Staten daadwerkelijk zijn ontwrichtende plannen in gang kon zetten. Kop van jut Mij is het hier vooral te doen om de uitwerking daarvan op de wetenschap, zowel nationaal als internationaal. USAID, dat in meer dan honderd landen opbouwhulp en medische zorg verleent, werd door de regering-Trump in januari volledig stopgezet. Inmiddels is de werking van deze hulporganisatie, waar zoveel landen van afhankelijk zijn, onderwerp geworden van een juridische strijd. Hetzelfde geldt voor andere controversiële uitspraken van Trump die direct de universiteiten in het land raken, ook de private prestigieuze universiteiten als Yale en het Massachusetts Institute of Technology (MIT). Door middel van financiële druk, namelijk dreigen met het stopzetten van financiering, probeert de Amerikaanse regering het diversiteitsbeleid en het intellectuele debat – steevast weggezet als ‘links’ – aan de Amerikaanse universiteiten te smoren. Meer dan vijftig universiteiten en colleges liggen momenteel onder een vergrootglas, waarbij met name onderwijsprogramma’s die beurzen beschikbaar stellen voor studenten… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed door Joep van Gennip
In december 2024 verwierf de Universiteitsbibliotheek (UB) Maastricht een bijzondere nieuwe aanwinst voor de Bijzondere Collecties: een origineel portret van de wereldberoemde Hollywoodactrice Marlene Dietrich, gemaakt in 1945 door de Limburgse kunstenaar Charles Eyck. Deze verwerving verrijkt niet alleen de al uitgebreide Charles Eyck-collectie van de UB, maar werpt ook nieuw licht op een intrigerende historische verbinding tussen Dietrich, Maastricht en de bevrijding van Nederland. Marlene Dietrich in bevrijd Maastricht Maastricht werd in september 1944 bevrijd en fungeerde in de maanden daarna als een rustcentrum voor Amerikaanse soldaten. De stad bood soldaten een adempauze van de frontlinies en de kans om te ontspannen met muziek, dans en gezelschap. In januari 1945 bracht Marlene Dietrich een bezoek aan Maastricht als onderdeel van een Amerikaans konvooi. Ze trad op voor Amerikaanse soldaten die in de regio waren gestationeerd en maakte een diepe indruk met haar optredens. Haar bekendste nummer, Lili Marleen, raakte zowel Amerikaanse als Duitse soldaten diep. Wat haar onderscheidde, was haar krachtige houding tegen het naziregime, een symbool van verzet en veerkracht in een turbulente tijd. Charles Eyck en de portretten van Dietrich Tijdens een bezoek aan Maastricht in januari 1945 trad Dietrich op in de Stadsschouwburg, het huidige theater… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed door
In oktober 2024 ontving het historisch archief van de afdeling Archive & Document Management van de Universiteit Twente (UT) een bijzonder object. Het betrof een sculptuur getiteld “De Waterdrager” los geplaatst bovenop een zwarte standaard. De sculptuur werd geschonken door de familie Van den Kroonenberg, die in juni 2022 het archief van prof.dr.ir. Harry van den Kroonenberg (1933-1996) had overgedragen. Harry van den Kroonenberg Harry van den Kroonenberg was tot tweemaal toe rector magnificus aan de THT/UT van 1979-1982 en van 1985-1988. Hij wordt alom beschouwd als de geestelijk vader van “de ondernemende universiteit”. Hij overleed op 2 augustus 1996 tijdens het beoefenen van zijn geliefde hardloopsport en werd slechts 63 jaar. Geheel terecht kreeg hij een prominente plek in de canon van de UT. Van den Kroonenberg heeft een verleden aan alle drie de technische universiteiten. Hij studeerde werktuigbouwkunde in Delft (1956-1962), promoveerde in Eindhoven (1966) en begon in Twente in 1972 als hoogleraar Ontwerp- en Constructieleer aan de faculteit Werktuigbouwkunde. Dat bleef hij tot 1992. Een echte technisch wetenschapper dus. Veel minder bekend is dat Van den Kroonenberg een groot kunstliefhebber was (daarover later meer). Dat brengt ons bij de sculptuur De Waterdrager, de recente aanwinst sinds kort… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed door Wiljan Puttenstein
De Universiteitsbibliotheek Utrecht bezit een unieke collectie van tachtig originele 17de-eeuwse drukblokken (houtsneden), gemaakt door Christoffel II van Sichem (ca. 1581-1658). Ze tonen Bijbelse voorstellingen uit het Oude en Nieuwe Testament. Deze collectie stond de afgelopen maanden volop in de belangstelling van studenten en onderzoekers. Het onderzoek van masterstudent kunstgeschiedenis Ralph Zijlmans in het voorjaar van 2024 was de aanleiding om te onderzoeken of het mogelijk is om de houtblokken te digitaliseren. Digitalisatie maakt de kleine en kwetsbare blokken beter toegankelijk voor zowel onderzoekers als het bredere publiek. 3D-scannen bleek makkelijker gezegd dan gedaan, maar uiteindelijk bood een zelfgebouwde RTI Dome uitkomst. Houtsneden anderhalve eeuw herdrukt De drukblokjes zijn elk zo’n 10-12 cm hoog, 7-9 cm breed en 1-2 cm dik en waarschijnlijk gemaakt van fruitbomenhout (kers of peer), dat zich vanwege zijn fijne structuur en hardheid goed leent voor het snijden van gedetailleerde voorstellingen. Bij houtsneden wordt de afbeelding als het ware uitgespaard uit het blok: je snijdt weg wat je niet wilt afdrukken, de lijnen liggen verhoogd zoals bij een stempel. Je inkt het blok en drukt het (al dan niet tegelijk met tekst) af met een drukpers. Christoffel II van Sichem kwam uit een productief kunstenaarsgeslacht dat… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed door Sanne Frequin (universitair docent digitale Kunstgeschiedenis) en Andrea van Leerdam (conservator gedrukte werken)