Object van de maand augustus – Vrôw Wielemösj

In de jaren zeventig en het begin van de jaren tachtig kwam het merendeel van de studenten aan de Rijksuniversiteit Limburg – zoals de Universiteit Maastricht de eerste twintig jaar van haar bestaan heette – uit de provincie zelf. Vanaf het midden van de jaren tachtig nam het aantal studenten van buiten Limburg echter in rap tempo toe. De Maastrichtse carnavalsvereniging De Tempeleers wilde deze studenten, die vaak niet met de carnavalstraditie waren opgegroeid, nauwer bij het Maastrichtse carnaval betrekken. “Wij wilden voorkomen dat er allerlei subcultuurtjes zouden ontstaan met carnaval”, aldus een bestuurslid van de vereniging. Om dit te bereiken, schonk de carnavalsvereniging de studenten een levensgrote pop van polyester en papier-maché: Vrôw Wielemösj. Dit personage vindt zijn oorsprong in de éénakter Ein Vastelaovendgrap van toneelschrijver en regisseur Fons Olterdissen, die rond 1900 furore maakte met zijn in het Maastrichts opgevoerde komedies en operettes. In 1990 bewerkte schrijver en theatermaker Huub Noten de éénakter van Olterdissen tot een volledig toneelstuk over studenten die bij hospita Wielemösj op kamers woonden. Ze groeide zo uit tot de “patrones van het studentencarnaval”. Ieder jaar nam een andere studentenvereniging de zorg voor de pop op zich en droeg haar mee in de carnavalsoptocht. De studenten… Lees verder

Spraakorgaan – Een kleurige prent in een merkwaardig boek

Afb. 1. l’Organe de la parole, strottenhoofd, tong en de omringende spieren en bloedvaten. Kleurenmezzotint door J.F. Gautier d’Agoty, 1771. De chirurgijn Dessault is in zijn uitleg van deze anatomische illustratie tamelijk kritisch. Hij vond sommige details te groot, andere te klein en weer andere te vaag. Vorige maand voegde Rijksmuseum Boerhaave een bijzonder boekje toe aan het antiquarische deel van zijn bibliotheekcollectie. Het gaat om Histoire naturelle de la parole, een studie over het ontstaan van taal, geschreven door Antoine Court de Gébelin (1725-1784) en uitgegeven in Parijs in 1776. De titelpagina leert ons ook nog dat dit boek een uittreksel is uit een groter werk van dezelfde auteur: Le monde primitif. De voornaamste reden voor Boerhaave om dit boek te verwerven is de gravure in kleur die zich tussen pagina 384 en 385 bevindt. Deze is van Jacques Fabien Gautier d’Agoty (1711-1786), een graveur en uitgever die een bijzondere plaats inneemt in de wereld van de 18de-eeuwse wetenschappelijke illustraties. Om die reden vormt het werk van Gautier d’Agoty een van de acquisitie-aandachtspunten van Rijksmuseum Boerhaave. Mooie voorbeelden van Gautiers anatomische illustraties zijn te vinden in de collectie en te zien in de vaste presentatie van het museum. En… Lees verder

Forever young?

Midden jaren tachtig startte de Rijksuniversiteit Limburg een grootschalige reclamecampagne om nieuwe studenten te trekken. Enige jeugdige zelfoverschatting kon de campagnemakers niet worden ontzegd. Zo werd in één van de advertenties beweerd dat een studie aan Harvard Universiteit weliswaar een “prima keus” is, maar dat de Rijksuniversiteit Limburg ten opzichte van Harvard “nogal wat pluspunten” heeft. “Op sommige punten kunnen de beste universiteiten nog iets van ons leren”, aldus de onderstaande reclametekst. Mijn puberdochter wees mij onlangs op een populaire meme waarin een man van middelbare leeftijd zich voordoet als jongere. Met een skateboard over zijn schouder en een baseballpet achterstevoren op zijn hoofd vraagt hij: “How do you do, fellow kids?”. Het fragment blijkt afkomstig uit de Amerikaanse satirische sitcom 30 Rock, waarin een rechercheur – gespeeld door komiek Steve Buscemi – een middelbare school infiltreert. De scène verbeeldt treffend het ‘cringe’-gevoel dat jongeren ervaren wanneer volwassenen zich niet leeftijdsadequaat gedragen. Bij het zien van dit fragment moest ik denken aan de manier waarop mijn alma mater – de Universiteit Maastricht (UM) – zichzelf graag presenteert. We schilderen onszelf af als een universiteit met een eigen smoel: jong, lefgozerig en rebels. Wij doen de dingen net even anders dan de… Lees verder