In de jaren zeventig en het begin van de jaren tachtig kwam het merendeel van de studenten aan de Rijksuniversiteit Limburg – zoals de Universiteit Maastricht de eerste twintig jaar van haar bestaan heette – uit de provincie zelf. Vanaf het midden van de jaren tachtig nam het aantal studenten van buiten Limburg echter in rap tempo toe. De Maastrichtse carnavalsvereniging De Tempeleers wilde deze studenten, die vaak niet met de carnavalstraditie waren opgegroeid, nauwer bij het Maastrichtse carnaval betrekken. “Wij wilden voorkomen dat er allerlei subcultuurtjes zouden ontstaan met carnaval”, aldus een bestuurslid van de vereniging. Om dit te bereiken, schonk de carnavalsvereniging de studenten een levensgrote pop van polyester en papier-maché: Vrôw Wielemösj. Dit personage vindt zijn oorsprong in de éénakter Ein Vastelaovendgrap van toneelschrijver en regisseur Fons Olterdissen, die rond 1900 furore maakte met zijn in het Maastrichts opgevoerde komedies en operettes. In 1990 bewerkte schrijver en theatermaker Huub Noten de éénakter van Olterdissen tot een volledig toneelstuk over studenten die bij hospita Wielemösj op kamers woonden. Ze groeide zo uit tot de “patrones van het studentencarnaval”. Ieder jaar nam een andere studentenvereniging de zorg voor de pop op zich en droeg haar mee in de carnavalsoptocht. De studenten… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed, Algemeen en tagged Academisch erfgoed, Object, Universiteit Maastricht door Bart Zwegers
Deze zomer krijgt de portrettengalerij Professors Represented in het Erasmus Gebouw van de Erasmus Universiteit Rotterdam een belangrijke uitbreiding. Aan de galerij worden 48 nieuwe portretten toegevoegd. Daarmee groeit niet alleen de galerij, maar wordt ook de zichtbaarheid vergroot van wetenschappers die vrouw zijn en het verhaal dat de universiteit over haar eigen geschiedenis vertelt completer. Professors Represented werd in 2022 geïntroduceerd als initiatief van het IDEA Center (Inclusion, Diversity, Equity & Access Center). De galerij laat zien dat representatie ertoe doet: zichtbare rolmodellen dragen bij aan een inclusieve universitaire gemeenschap en maken duidelijk dat wetenschappelijke excellentie vele gezichten kent. De nieuwe portretten hebben betrekking op hoogleraren die tussen 2021 en 2025 aan de Erasmus Universiteit verbonden waren. Zij krijgen een prominente plaats aan weerszijden van de Senaatszaal in het Erasmus Gebouw, waar de bestaande galerij wordt uitgebreid. De uitbreiding vormt bovendien een mooie verbinding tussen verleden en heden. Op de campus zijn al vele – veelal geschilderde of getekende – portretten van hoogleraren te vinden, die grotendeels mannen uit de geschiedenis van de universiteit tonen. Die historische portretten vormen een waardevol onderdeel van het academisch erfgoed van de Erasmus Universiteit. Door daarnaast ook hoogleraren die vrouw zijn een prominente plaats te geven,… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed, Algemeen door Suzie Hermán
De collectie van The Delft School of Microbiology behoort tot de meest bijzondere academische verzamelingen van Nederland. Ze vormt een tastbare brug naar de ontwikkeling van de microbiologie als wetenschap en naar de onderzoekers die Delft internationaal op de kaart zetten. Dat deze collectie vandaag de dag nog zo volledig bewaard is gebleven, is in grote mate te danken aan de toewijding van dr. Lesley Robertson. Naast haar wetenschappelijke loopbaan groeide ze uit tot de hoeder van dit unieke erfgoed – een rol die zij inmiddels al bijna vijftig jaar vervult. Een rijke microbiologische traditieDe wortels van de collectie liggen bij drie invloedrijke hoogleraren: dr. Martinus W. Beijerinck (1851-1931), dr. Gerrit van Iterson jr. (1878-1972) en dr. Albert J. Kluyver (1888-1956). Samen legden zij de basis voor wat zou uitgroeien tot een internationaal toonaangevende onderzoekstraditie. Beijerinck was de eerste hoogleraar microbiologie in Delft en wordt gezien als de grondlegger van deze Delftse school. Bekend van vele ontdekkingen, was hij de eerste die de term “virus” gebruikte voor het onzichtbare, ziekteveroorzakende materiaal waarvan hij op tabaksbladeren aantoonde dat het zichzelf kon vermenigvuldigen. Van Iterson jr. was hoogleraar microscopische anatomie en een leerling van Beijerinck. Hij stond bekend om zijn goede onderwijs en zijn… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed, Algemeen door Sylvia Nijhuis
In 1965 werd op de Vrije Universiteit Amsterdam de opleiding Kunstgeschiedenis opgericht. De subfaculteit begon klein met 5 studenten en zonder bibliotheek, dia’s en ander studiemateriaal. In de beginjaren maakte men daarom dankbaar gebruik van de voorzieningen van het Kunsthistorisch Instituut van de Universiteit van Amsterdam. Onder leiding van de eerste hoogleraar Hans Rookmaker, een kunsthistoricus met een sterk Bijbels-gefundeerde cultuur- en kunstopvatting, groeide de opleiding snel. In het jaar van zijn overlijden in 1977 schreven zich 150 studenten in en bezat de universiteit een beeldplatencollectie van ruim 65.000 stuks. Deze groei zette in de decennia hierna gestaag door onder hoogleraren als C.A. van Swighem, A. Esmeijer, C.H. Blotkamp, A. van der Woud en J.C. Bierens de Haan. In 2013 werd de bachelor Kunstgeschiedenis onderdeel van de brede bachelor Media, Kunst, Design en Architectuur (MKDA). Om een beeld te krijgen van hoe dit het kunsthistorisch onderwijs er de afgelopen 60 jaar uitzag, zijn we op dit moment bezig met het inventariseren en onderzoeken van een onderwijscollectie Kunstgeschiedenis. Er wordt gekeken naar verschillende objecten en apparaten, die zijn opgeslagen in een kelderruimte van de opleiding MKDA. Door recente ontwikkelingen is het materiaal nagenoeg in onbruik geraakt; denk aan de massale digitalisering… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed, Algemeen door Isabelle van den Bosch, stagiaire VU Bijzondere Collecties en masterstudent Geschiedenis
Op dit moment is in het Allard Pierson de tentoonstelling “Van glas, gemaakt in de oudheid” te bezoeken. Hierin is een groot aantal objecten uit onze eigen collectie te zien. Eén van deze objecten is een klein kernglasamfoortje, dat voordat het in de tentoonstelling kom worden geplaats eerst is gerestaureerd. Over deze restauratie, en wat daarbij aan het licht is gekomen gaat dit verhaal. Het gaat hier om een amfoortje van blauw glas met okergele en groene decoratie. Het vaasje is slechts 8,5 cm hoog en het wordt gedateerd van 525-375 v. Chr. Het is gemaakt met de kernglas techniek: hierbij werd glas bij een temperatuur van ca. 600°C rond een kern van klei en organisch materiaal gevormd. Het is een van de oudste technieken voor het maken van glas. Al vanaf de oprichting van het Allard Pierson Museum in 1934 is het onderdeel van de collectie. In de ‘Algemeene gids’ van het museum uit 1937 komt het kort voorbij als nummer 1741. Voordat het in de collectie kwam, behoorde het tot de collectie van het Archeologisch Museum Scheurleer. Scheurleer kocht het vaasje in 1924 van het Museum voor Kunstnijverheid in Den Haag. Daarvoor was het onderdeel van de collectie… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed, Algemeen, Nieuws, Projecten door Marianna Düring
Huisvestigingsuitdagingen Afbeelding 1: Bord, afkomstig uit Levendaal 150, AHM-1993-40 ‘Ja, dat adresbord. Fantastisch, heerlijk fel lelijk groen’, schreef Jos Damen (oud-bibliothecaris van het African Studies Centre Leiden) mij afgelopen maand. Damen had het bord in 1983 uit de vuilniscontainer gered en het tien jaar later geschonken aan het Academisch Historisch Museum in Leiden. Toen ik het daar voor het eerst tegenkwam had ik eenzelfde soort gevoel: het is fascinerend, prachtig en lelijk tegelijk. Bovendien, en dat is voor deze blog misschien nog wel belangrijker, is het een mooie illustratie van hoe in Leiden een veranderde universiteit een nieuw plekje voor zichzelf zocht in een eveneens veranderende stad. Het bord is afkomstig uit het pand Levendaal 150, maar wat deden de Campingmarkt en de Rijksuniversiteit Leiden samen op één bord? Laten we teruggaan naar het einde van de jaren vijftig. De studentenaantallen zaten sterk in de lift, het Rijk was scheutig met financiering en in het algemeen kampte de Nederlandse universiteiten met verouderde en krappe behuizing. Bij diverse universiteitsbesturen sloeg de bouwkoorts dan ook toe. In Leiden moest er onder andere iets gebeuren rond de huisvestiging van de Letterenfaculteiten. De diverse vakgroepen waren ondergebracht in verschillende verouderde, lekkende panden, verspreid over… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed, Algemeen, Nieuws door Erik-Jan Dros
Afb. 1. l’Organe de la parole, strottenhoofd, tong en de omringende spieren en bloedvaten. Kleurenmezzotint door J.F. Gautier d’Agoty, 1771. De chirurgijn Dessault is in zijn uitleg van deze anatomische illustratie tamelijk kritisch. Hij vond sommige details te groot, andere te klein en weer andere te vaag. Vorige maand voegde Rijksmuseum Boerhaave een bijzonder boekje toe aan het antiquarische deel van zijn bibliotheekcollectie. Het gaat om Histoire naturelle de la parole, een studie over het ontstaan van taal, geschreven door Antoine Court de Gébelin (1725-1784) en uitgegeven in Parijs in 1776. De titelpagina leert ons ook nog dat dit boek een uittreksel is uit een groter werk van dezelfde auteur: Le monde primitif. De voornaamste reden voor Boerhaave om dit boek te verwerven is de gravure in kleur die zich tussen pagina 384 en 385 bevindt. Deze is van Jacques Fabien Gautier d’Agoty (1711-1786), een graveur en uitgever die een bijzondere plaats inneemt in de wereld van de 18de-eeuwse wetenschappelijke illustraties. Om die reden vormt het werk van Gautier d’Agoty een van de acquisitie-aandachtspunten van Rijksmuseum Boerhaave. Mooie voorbeelden van Gautiers anatomische illustraties zijn te vinden in de collectie en te zien in de vaste presentatie van het museum. En… Lees verder →
Dit bericht is geplaatst in Academisch erfgoed, Algemeen, Nieuws en tagged Academisch erfgoed, Anatomisch, Object, Rijksmuseum Boerhaave door Tim Huisman
De Groningse hoogleraar scheikunde Sibrand Stratingh bouwde rond 1830 het eerste elektrisch wagentje, een voorloper van de elektrische auto.
Dit bericht is geplaatst in Algemeen door Ulco Kooystra
Peter Dicampos is geen bekende naam in de Nederlandse fotogeschiedenis. Toch maakte hij op een vroege zondagochtend in maart 1967 een tijdsbepalende foto: een naakte Phil Bloom poserend voor het Lieverdje op het Spui.
Dit bericht is geplaatst in Algemeen door Mathieu Lommen