Nieuw licht op oude breuken, de ontmanteling van een kernglasamfoortje

Op dit moment is in het Allard Pierson de tentoonstelling “Van glas, gemaakt in de oudheid” te bezoeken. Hierin is een groot aantal objecten uit onze eigen collectie te zien. Eén van deze objecten is een klein kernglasamfoortje, dat voordat het in de tentoonstelling kom worden geplaats eerst is gerestaureerd. Over deze restauratie, en wat daarbij aan het licht is gekomen gaat dit verhaal. Het gaat hier om een amfoortje van blauw glas met okergele en groene decoratie. Het vaasje is slechts 8,5 cm hoog en het wordt gedateerd van 525-375 v. Chr. Het is gemaakt met de kernglas techniek: hierbij werd glas bij een temperatuur van ca. 600°C rond een kern van klei en organisch materiaal gevormd. Het is een van de oudste technieken voor het maken van glas.  Al vanaf de oprichting van het Allard Pierson Museum in 1934 is het onderdeel van de collectie. In de ‘Algemeene gids’ van het museum uit 1937 komt het kort voorbij als nummer 1741. Voordat het in de collectie kwam, behoorde het tot de collectie van het Archeologisch Museum Scheurleer. Scheurleer kocht het vaasje in 1924 van het Museum voor Kunstnijverheid in Den Haag. Daarvoor was het onderdeel van de collectie… Lees verder

Object van de maand april – Adresbord Levendaal 150

Huisvestigingsuitdagingen  Afbeelding 1: Bord, afkomstig uit Levendaal 150, AHM-1993-40 ‘Ja, dat adresbord. Fantastisch, heerlijk fel lelijk groen’, schreef Jos Damen (oud-bibliothecaris van het African Studies Centre Leiden) mij afgelopen maand. Damen had het bord in 1983 uit de vuilniscontainer gered en het tien jaar later geschonken aan het Academisch Historisch Museum in Leiden. Toen ik het daar voor het eerst tegenkwam had ik eenzelfde soort gevoel: het is fascinerend, prachtig en lelijk tegelijk. Bovendien, en dat is voor deze blog misschien nog wel belangrijker, is het een mooie illustratie van hoe in Leiden een veranderde universiteit een nieuw plekje voor zichzelf zocht in een eveneens veranderende stad. Het bord is afkomstig uit het pand Levendaal 150, maar wat deden de Campingmarkt en de Rijksuniversiteit Leiden samen op één bord?  Laten we teruggaan naar het einde van de jaren vijftig. De studentenaantallen zaten sterk in de lift, het Rijk was scheutig met financiering en in het algemeen kampte de Nederlandse universiteiten met verouderde en krappe behuizing. Bij diverse universiteitsbesturen sloeg de bouwkoorts dan ook toe. In Leiden moest er onder andere iets gebeuren rond de huisvestiging van de Letterenfaculteiten. De diverse vakgroepen waren ondergebracht in verschillende verouderde, lekkende panden, verspreid over… Lees verder

Spraakorgaan – Een kleurige prent in een merkwaardig boek

Afb. 1. l’Organe de la parole, strottenhoofd, tong en de omringende spieren en bloedvaten. Kleurenmezzotint door J.F. Gautier d’Agoty, 1771. De chirurgijn Dessault is in zijn uitleg van deze anatomische illustratie tamelijk kritisch. Hij vond sommige details te groot, andere te klein en weer andere te vaag. Vorige maand voegde Rijksmuseum Boerhaave een bijzonder boekje toe aan het antiquarische deel van zijn bibliotheekcollectie. Het gaat om Histoire naturelle de la parole, een studie over het ontstaan van taal, geschreven door Antoine Court de Gébelin (1725-1784) en uitgegeven in Parijs in 1776. De titelpagina leert ons ook nog dat dit boek een uittreksel is uit een groter werk van dezelfde auteur: Le monde primitif. De voornaamste reden voor Boerhaave om dit boek te verwerven is de gravure in kleur die zich tussen pagina 384 en 385 bevindt. Deze is van Jacques Fabien Gautier d’Agoty (1711-1786), een graveur en uitgever die een bijzondere plaats inneemt in de wereld van de 18de-eeuwse wetenschappelijke illustraties. Om die reden vormt het werk van Gautier d’Agoty een van de acquisitie-aandachtspunten van Rijksmuseum Boerhaave. Mooie voorbeelden van Gautiers anatomische illustraties zijn te vinden in de collectie en te zien in de vaste presentatie van het museum. En… Lees verder

Forever young?

Midden jaren tachtig startte de Rijksuniversiteit Limburg een grootschalige reclamecampagne om nieuwe studenten te trekken. Enige jeugdige zelfoverschatting kon de campagnemakers niet worden ontzegd. Zo werd in één van de advertenties beweerd dat een studie aan Harvard Universiteit weliswaar een “prima keus” is, maar dat de Rijksuniversiteit Limburg ten opzichte van Harvard “nogal wat pluspunten” heeft. “Op sommige punten kunnen de beste universiteiten nog iets van ons leren”, aldus de onderstaande reclametekst. Mijn puberdochter wees mij onlangs op een populaire meme waarin een man van middelbare leeftijd zich voordoet als jongere. Met een skateboard over zijn schouder en een baseballpet achterstevoren op zijn hoofd vraagt hij: “How do you do, fellow kids?”. Het fragment blijkt afkomstig uit de Amerikaanse satirische sitcom 30 Rock, waarin een rechercheur – gespeeld door komiek Steve Buscemi – een middelbare school infiltreert. De scène verbeeldt treffend het ‘cringe’-gevoel dat jongeren ervaren wanneer volwassenen zich niet leeftijdsadequaat gedragen. Bij het zien van dit fragment moest ik denken aan de manier waarop mijn alma mater – de Universiteit Maastricht (UM) – zichzelf graag presenteert. We schilderen onszelf af als een universiteit met een eigen smoel: jong, lefgozerig en rebels. Wij doen de dingen net even anders dan de… Lees verder

Humanity Lab

We leven in bijzondere tijden. De mensheid verkeert in crisis. Wereldwijd voeren we weer oorlog—deze keer niet tegen elkaar, maar tegen een virus. De strijd is nog niet gestreden, maar het ergste leed lijkt geleden. Het maatschappelijke leven komt weer op gang. De RUG is nog grotendeels gesloten, maar als eerste onderdeel zijn haar laboratoria weer open. Hierbij hoort ook de onderzoekszaal Bijzondere Collecties van de UB. Is dat vreemd? Nee, want BC is het laboratorium waar je de mensheid kunt onderzoeken.