Universiteit Utrecht

De collecties bestrijken alle disciplines binnen de universiteit, met nadruk op de natuurwetenschappen, de (dier)geneeskunde en de tandheelkunde. Met ruim 200.000 objecten is het de grootste wetenschapshistorische collectie van Nederland. Een topstuk van de Universiteitsbibliotheek is het Utrecht Psalter, onlangs opgenomen in de UNESCO’s Memory of the World Register. Het Universiteitsmuseum maakt erfgoed en wetenschap benaderbaar voor een breed publiek. Studenten krijgen aan de hand van de collectie onderwijs. Wetenschapswijsheid, onderzoekend leren en actieve publieksparticipatie zijn belangrijke uitgangspunten voor het Universiteitsmuseum. Het museum wil zich ontwikkelen tot het onderzoekmuseum van Nederland; een dynamische ontmoetingsplek waar de collectie een hoofdrol speelt en de bezoeker daarnaast zelf kan bijdragen aan onderzoek en kan ervaren hoe je wetenschappelijk onderzoek verricht.

Boerhaave

De collecties van Boerhaave getuigen van meer dan vijf eeuwen innovaties op het gebied van de natuurwetenschappen en de geneeskunde: de microscoopjes van Antoni van Leeuwenhoek, de elektrische auto van Stratingh, de kunstnier van Kolff, de kweekburger van Mark Post. Op basis van onze collecties nam de Times Boerhaave als enig Nederlands erfgoedmuseum op in zijn lijst van ’50 best museums of the world’. Na een renovatie krijgen de originele voorwerpen opnieuw hun plek in het verhaal van Boerhaave: wetenschap werkt, wetenschap is mensenwerk. Meer beleving, hands-on, audiovisuele ondersteuning en gericht op breed publiek. Boerhaave wil in het heden staan en zoekt aansluiting bij maatschappelijke ontwikkelingen. Voedselveiligheid, recycling, medicijnengebruik, energie: onderwerpen waar het museum vanuit zijn collectie en in samenwerking met relevante partijen in de samenleving bij wil aansluiten. Boerhaave ziet het verleden als aanloop naar het heden en de toekomst. Het helpt Nederland Kennisland vooruit met tentoonstellingen/nevenprogrammering, maar ook met educatieve programma’s om jongeren te interesseren voor de wereld van wetenschap en techniek.

Tilburg University

Tilburg University is een jonge universiteit, georiënteerd op mens- en maatschappijwetenschappen. Het academisch erfgoed omvat vooral bijzondere en unieke theologische boekencollecties, bijvoorbeeld van het klooster van de paters Kapucijnen en van het Grootseminarie Haaren. Deze collecties bevatten ook aanpalende wetenschappen. Tilburg University heeft in bruikleen en beheert daarnaast de Collectie van Provincie Noord-Brabant, die de geschiedenis van deze Provincie als onderwerp heeft. In de collecties bevinden zich middeleeuwse handschriften, incunabelen en preciosa, maar ook kaarten, prenten en tekeningen. De collecties zijn ontsloten en raadpleegbaar via Internet. Op aanvraag kan men tijdens openingstijden de documenten raadplegen. Er wordt gewerkt aan het digitaliseren van deze collecties.

Radboud Universiteit Nijmegen

De Radboud Universiteit is opgericht in 1923, toen nog onder de naam Katholieke Universiteit Nijmegen. Initiatiefnemer van de universiteit is de Radboud Stichting. Met een eigen universiteit wilde katholiek Nederland de emancipatie van de katholieken in Nederland bevorderen. Ook vandaag de dag zet de universiteit zich nog in voor de emancipatie van bepaalde groepen, maar de universiteit is ook trots op haar academische verleden. Behalve in het Universiteitsarchief, zijn de erfgoedcollecties te vinden in: het Museum voor Anatomie en Pathologie, de Universiteitsbibliotheek (handschriften, vroege drukken, boekbanden, het Katholiek Documentatie Centrum (KDC), (collecties met betrekking tot het Rooms Katholieke leven in Nederland, Centrum voor Kunsthistorische Documentatie (CKD) en de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica (collectie van Solanaceae, Herbarium).

Universiteit Leiden

De rijke collecties getuigen van een lange geschiedenis van verzamelen, maar de Universitaire Bibliotheken Leiden (gesticht in 1575) heeft ook vele ambities voor de toekomst. Een daarvan is de realisatie van de Asian Library in 2017, die de beroemde en uitgebreide Leidse Aziatische collecties onder één dak brengt. Deze omvat de grootste collectie met betrekking tot Indonesië ter wereld en enkele van de belangrijkste collecties op het gebied van Zuid- en Zuidoost-Azië, China, Japan en Korea. Alle fysieke, elektronische en digitale edities zijn opzoekbaar in de online catalogus; handschriften, archieven, zeldzame boeken, kaarten, prenten, tekeningen en foto’s kunnen worden gevonden door de tab Special Collections te gebruiken. We werken samen met een groeiend aantal internationale initiatieven en erfgoedinstellingen om onze erfgoedcollecties geleidelijk te digitaliseren.

Rijksuniversiteit Groningen

De RUG heeft een aanmerkelijk aantal belangwekkende individuele stukken, maar vooral de uniciteit van de collecties als geheel in Noord-Nederland is belangrijk. Het Universiteitsmuseum beheert belangwekkende medisch-anatomische, volkenkundige, natuurhistorische en natuurwetenschappelijke collecties, alsmede de collecties over de geschiedenis van de Rijksuniversiteit zelf. De afdeling Bijzondere Collecties van de Universiteitsbibliotheek draagt zorg voor de collectie papyri, middeleeuwse en na-middeleeuwse handschriften, vroege drukken, kaarten en brieven die de universiteit sinds haar oprichting in 1614 heeft verworven. Nabije collecties van belang zijn die van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen (DNPP) en de vakgroep Archeologie.

Technische Universiteit Eindhoven

‘Waar innovatie begint’ is het motto van de TU/e. Tenslotte zijn ingenieurs en technici mensen die neigen naar de toekomst te kijken. Hoe kan academisch erfgoed een rol spelen bij het vertellen van de geschiedenis van de wetenschap aan nieuwe generaties studenten op een jonge (zestig jaar oude) universiteit? Een prachtig voorbeeld is de elektrostatische machine die Martinus van Marum in 1784 bouwde en sinds die tijd in het Teylers Museum in Haarlem getoond wordt. In 1968 bouwden technici uit Eindhoven deze machine exact na. Deze replica heeft een prominente plaats in FLUX, het nieuwe gebouw van de faculteiten Electrical Engineering en Technische Natuurkunde, waar wetenschappers zich wijden aan onderwerpen als fotonica en nanofysica. De elektrostatische machine, eens een instrument dat wetenschappers gebruikten om de grenzen van de kennis te verleggen, symboliseert nu hoe het veld van elektrotechniek is voortgekomen uit de natuurkunde.

Vrije Universiteit Amsterdam

De bibliotheek van de VU beheert een aantal bijzondere collecties. Naast een collectie kunst, hooglerarenportretten en academisch erfgoed vallen ook de oude drukken en handschriften, de kaartenverzameling, het oud-archief van de VU en de collectie protestants erfgoed daaronder. De laatste vier collecties zijn via de catalogus van de bibliotheek toegankelijk. Kunst, portretten en academisch erfgoed zijn deels in de openbare ruimte te bezichtigen. Alle collecties belichten op hun eigen manier het specifieke karakter van de Vrije Universiteit. Er is sinds dit jaar een programma gestart om de collecties nog helderder in kaart te brengen en er meer dan in het verleden gebeurde mee naar buiten te treden.

Technische Universiteit Delft

De collecties van de TUD vertegenwoordigen de geschiedenis van het Technisch Wetenschappelijk onderwijs en onderzoek van de oudste Technische Universiteit in Nederland (gesticht in 1842). Er wordt gestreefd naar de vorming van een bedrijfscollectie, echter pas na verloop van anderhalve eeuw verzamelen. Hoewel nu getracht wordt te voorkomen dat de aandacht in de richting van discipline-georiënteerde collecties gaat, zijn er al op natuurlijke wijze collecties ontstaan rond bijzondere vakgebieden. Dit leidde tot zwaartepunten op de verzamelgebieden Geodesie (landmeten en waterpassen), Elektrotechniek (energietechniek en elektronica) en Rekenkunde ((elektro-)mechanische rekenmachines en computers). De TU Delft heeft recentelijk een programma gestart waarin het beheer en behoud van het erfgoed, alsmede de zichtbaarheid daarvan binnen en buiten de universiteitscampus een prominente plaats inneemt.

Universiteit van Amsterdam

De vrije stad Amsterdam was een van de belangrijkste steden voor politiek en religieus gevoelige drukwerk, dat elders niet hadden kunnen verschijnen, in de Gouden Eeuw (eind 16de en 17de eeuw). De museale collecties dateren vooral uit de IJzeren Eeuw (19de en begin 20ste eeuw), een bloeiperiode voor de wetenschap. De UvA heeft een onderzoekzaal bij de Bijzondere Collecties en een vaste opstelling bij het archeologisch Allard Pierson Museum. Populaire cultuur is een speerpunt bij de Bijzondere Collecties. Het Allard Pierson Museum is vooral belangrijk vanwege de breedte van de collecties, waardoor het verhaal van vele culturen verteld kan worden. Het Allard Pierson Museum en de Bijzondere Collecties gaan in de toekomst steeds meer samenwerken, zowel als het gaat om exposities als de ondersteuning van onderwijs en onderzoek.