Op 18 september staat Eindhoven traditiegetrouw stil bij de bevrijding van de stad in 1944. In 2019, ter gelegenheid van 75 jaar bevrijding, bezocht een groep veteranen van de Amerikaanse 101st Airborne Division, de eenheid die op de bevrijdingsdag als eerste Eindhoven binnentrok, de TU/e. Studium Generale organiseerde een lezing door de commandant van de ‘Screaming Eagles’, generaal Brian Winski; bij die gelegenheid overhandigde hij aan CvB-voorzitter Robert-Jan Smits een plaquette als aandenken. Dit object maakt sindsdien deel uit van het academisch erfgoed van de universiteit. Zes jaar later leeft van de betrokken ‘Airbornes’ nog slechts één veteraan, de 101-jarige Armando Marquez, die als laatste uit eigen ervaring kan getuigen van de bevrijding van Eindhoven. Zo wordt geleidelijk aan de Tweede Wereldoorlog een historische gebeurtenis waarover wordt verhaald in historische bronnen, maar die geen levende herinnering meer is.

Bezoek en lezing (2019)

Op 17 september 2019 ontving de TU/e een delegatie veteranen van de Amerikaanse 101st Airborne Division. Studium Generale organiseerde een lezing door generaal Brian Winski, divisiecommandant van de “Screaming Eagles”. Bij die gelegenheid overhandigde hij aan de voorzitter van het College van Bestuur, Robert-Jan Smits, een plaquette als blijk van waardering voor de ontvangst.

Operatie Market Garden

17 september 1944 was de startdatum (‘D-day’) voor de roemruchte operatie Market Garden. In de zomermaanden van dat jaar, volgend op de landing op de stranden van Normandië op 6 juni, hadden de geallieerden ruwweg Frankrijk en België op de Duitsers heroverd. Market Garden was een gedurfde poging om na het neerlaten van parachutisten tussen Eindhoven en Arnhem (de para’s moesten in die sector alle bruggen over rivieren en kanalen in handen krijgen) met het grondleger bliksemsnel door te stoten tot over alle grote rivieren, waarna nog voor het eind van het jaar 1944 de eindoverwinning op de Duitsers behaald moest worden. Maar zoals algemeen bekend waren de Britse parachutisten die de brug over de Rijn in Arnhem moesten veroveren niet opgewassen tegen de sterke Duitse tegenstand die ze ontmoetten. Zij waren de spreekwoordelijk geworden ‘brug te ver’ gegaan. De uiteindelijke bevrijding van geheel Nederland moest nog wachten tot 5 mei 1945.

Van het hoe en waarom van operatie Market Garden, en over het verloop van de strijd, gaf generaal Winski tijdens zijn lezing een gedetailleerd verslag. Ook enkele van de hoogbejaarde veteranen die aanwezig waren voerden kort het woord. De plaquette die de generaal aanbood aan de voorzitter van het CvB geeft uitdrukking aan de waardering van de veteranen voor de hartelijke ontvangst die hen ten deel viel. Daarmee is zij tevens een herkenbaar erfgoedobject binnen de universitaire collectie.

Bronnen

• Operatie Market Garden komt in marstempo voorbij door Han Konings, Cursor 17/09/2019
• De Bevrijding van Eindhoven door Karel Margry; Eindhoven, Lecturis, 1992