Boekpresentatie ‘Van wie, voor wie, met wie?’

Ter gelegenheid van het 25-jarig bestaan van Stichting Academisch Erfgoed (SAE) verschijnt op 18 juni aanstaande de publicatie Van wie, voor wie, met wie? 

De bijdragen hieraan laten zien dat academisch erfgoed niet uitsluitend betrekking heeft op collecties, gebouwen of tradities uit het verleden, maar ook raakt aan hedendaagse vragen rond representatie, toegankelijkheid, eigenaarschap en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Erfgoed blijkt daarbij niet statisch, maar voortdurend in beweging te zijn.

Met deze publicatie wil de SAE niet alleen terugblikken op 25 jaar gezamenlijke inzet voor academisch erfgoed, maar tevens uitnodigen tot verdere beleidsmatige reflectie. Welke verhalen vertellen universiteiten over zichzelf? Wie herkennen zich daarin? Hoe kunnen erfgoed, kunst en academische cultuur bijdragen aan een inclusieve en kritische universitaire gemeenschap? Juist in een tijd waarin universiteiten zich opnieuw verhouden tot maatschappelijke veranderingen, kunnen dergelijke vragen en de antwoorden daarop aan betekenis winnen. 

Van wie, voor wie, met wie? bevat bijdragen van: Paul van den Broek, Chris Dols, Wim Hupperetz, Marit Monteiro/Maaike Derksen en Johan Oosterman. Voor het grafisch ontwerp tekende Studio Another Day.

Om de verschijning van deze jubileumpublicatie te vieren, organiseren Stichting Academisch Erfgoed en de Radboud Universiteit op donderdag 18 juni 2026 een feestelijk middagprogramma op de campus in Nijmegen. Deelname is gratis; wel vragen we je vriendelijk om je vooraf aan te melden, zodat we de catering voor de borrel goed kunnen afstemmen. Je vindt het aanmeldformulier en alle praktische informatie direct onder het programma hieronder.

Lees meer achtergrond informatie

Programma

  • 13.30

    Woord van welkom

  • 13.40

    Introductie

  • 13.45

    Vertoning film Alma Mater Carolina & Plenair nagesprek

    Regie film: Dick van Aalst (2024, 20 minuten) | Leiding nagesprek: Chris Dols

    We kijken gezamenlijk naar de indrukwekkende documentaire Alma Mater Carolina van filmmaker en fotograaf Dick van Aalst. De film toont het spanningsvolle scheppingsproces achter een van de meest baanbrekende kunstwerken op de Nijmeegse campus.

    In de Senaatszaal van de Radboud Universiteit — de exacte locatie waar we deze middag samenkomen — hingen decennialang louter de statige portretten van 56 mannelijke rectores. Dit zorgde voor toenemende weerzin bij vrouwelijke hoogleraren, omdat dit mannelijk vertoon niet meer passend werd geacht bij een moderne, inclusieve universiteit. De Amerikaans-Nederlandse kunstenares Lara Schnitger kreeg de radicale opdracht om de zaal een inclusief aanzien te geven. Filmmaker Dick van Aalst reisde voor zijn documentaire onder andere af naar haar atelier in Los Angeles en legde vast hoe zij dertig vrouwelijke emeriti letterlijk en figuurlijk een gelijkwaardige plaats aan de muur gaf, bevrijd uit de oude structuren. Het resultaat is een monumentaal, vier wanden beslaand collagewerk dat de vrouwen die de universiteit mede hebben opgebouwd eindelijk in het licht zet.

    Plenair nagesprek
    Het kunstwerk bevat daarnaast bewuste lege kleurvlakken tussen de portretten, bedoeld als uitnodiging aan de toeschouwer onder het motto: ‘See it, Be it’. Aansluitend op de film leidt dagvoorzitter Chris Dols een plenair nagesprek met de zaal. Terwijl we letterlijk omringd worden door dit kunstwerk, reflecteren we op de vragen uit de nieuwe SAE-publicatie: Welke verhalen vertellen universiteiten over zichzelf? Wie herkent zich daarin, en hoe kunnen kunst en erfgoed bijdragen aan een kritische universitaire gemeenschap?

  • 14.15

    Officiële boekpresentatie: Van wie, voor wie, met wie?

    De feestelijke overhandiging van het eerste exemplaar van de jubileumpublicatie Van wie, voor wie, met wie?. Dit boek bevat waardevolle bijdragen van Paul van den Broek, Chris Dols, Wim Hupperetz, Marit Monteiro & Maaike Derksen, en Johan Oosterman. Het grafische ontwerp is verzorgd door Studio Another Day. Tijdens dit programmaonderdeel lichten we de kern van het boek toe: een uitnodiging tot verdere beleidsmatige reflectie over representatie, toegankelijkheid en eigenaarschap binnen de universiteit.

  • 14.30

    Vertoning film Varia & Q&A met Laura Huygen

    Gast: Laura Huygen (documentairemaker en researcher) | Leiding: Chris Dols

    Hoe gaan we om met de dingen die niet passen binnen door mensen gemaakte categorieën? Aan de universiteit bestuderen en verzamelen studenten, archivarissen en professoren een brede en uiteenlopende reeks objecten. Terwijl deze objecten door de universiteit circuleren, worden hun identiteiten telkens opnieuw gedefinieerd. Hoe bepalen we waar ze thuishoren? En wat gebeurt er wanneer er geen geschikte plek bestaat?

    De documentaire Varia (17 min) volgt drie (groepen) objecten in hun zoektocht naar een plaats binnen de universitaire archieven. De film laat op indringende wijze zien hoe ordeningssystemen ons begrip van kennis zowel vormgeven als onder druk zetten.

    Documentairemaker en researcher Laura Huygen maakte de film naar aanleiding van haar residentie bij Radboud Erfgoed, waar zij zich een jaar lang onderdompelde in de archieven van de Radboud Universiteit en gefascineerd raakte door collecties die buiten de boot dreigen te vallen. Na de vertoning gaat dagvoorzitter Chris Dols met Laura in gesprek over haar ervaringen in de archieven, het maakproces en de spanning tussen systemen en de weerbarstige realiteit van erfgoed. Uiteraard is er ook ruimte voor vragen vanuit het publiek.

  • 15.00

    Afsluiting

  • tot 16.00

    Borrel

Achtergrond

 

25 jaar Stichting Academisch Erfgoed: Wetenschap van alle tijden

Het jubileumjaar van de Stichting Academisch Erfgoed (SAE) staat in het teken van wetenschap van alle tijden. De stichting werd in het jaar 2000 opgericht om het beheer, behoud, de conservering en de digitalisering van universitaire collecties te versterken. Dankzij een flinke financiële injectie van het ministerie van OCW konden de Nederlandse universiteiten in die periode een broodnodige inhaalslag maken om hun collecties — feitelijk het wetenschappelijke geheugen van Nederland — voor de toekomst veilig te stellen. 25 jaar later is de SAE uitgegroeid tot een levendig kennisnetwerk waarbij bijna alle Nederlandse universiteiten en verwante instellingen zich hebben aangesloten.

De academische collecties en de daaraan gelieerde archieven, bibliotheken en musea herbergen ongekende schatten die de ontwikkeling van de wetenschap documenteren. Dit erfgoed omvat een enorme breedte: van eeuwenoude archeologische vondsten tot de ruis van een zwart gat, van de eerste microscopen tot modern computererfgoed, en van historische manuscripten tot hedendaagse, digitale hooglerarenarchieven.

Om het belang en de waarde van dit academisch erfgoed centraal te stellen, heeft de SAE voor de periode 2025–2026 een veelzijdig jubileumprogramma samengesteld. Met lezingen, publicaties en een slotconferentie in november 2026 biedt dit programma een podium aan wetenschaps- en universiteitshistorici, collectiebeheerders, erfgoedprofessionals en bestuurders. Tegelijkertijd is het een uitnodiging aan alle belangstellenden om deel te nemen aan de activiteiten en te genieten van de indrukwekkende intellectuele en materiële schatten die Academisch Nederland te bieden heeft.

 

Locatie & toegankelijkheid

  • Locatie: Aula Radboud Universiteit (Senaatszaal, kamer 01.13)
  • Adres: Comeniuslaan 2, 6525 HP Nijmegen
  • Toegankelijkheid: De Senaatszaal bevindt zich op de eerste verdieping en is uitstekend bereikbaar met een lift.
  • Meer details: Voor een volledige routebeschrijving en platplattegronden kun je terecht op de website van de Radboud Universiteit.